Stan prawny na 23.09.2026.
Pytanie „czy podzielniki są obowiązkowe” nie ma odpowiedzi tak albo nie. Obowiązek jest warunkowy: powstaje wtedy, gdy zastosowanie urządzeń jest technicznie możliwe i opłacalne. Osobną sprawą jest termin wymiany urządzeń już zamontowanych na takie ze zdalnym odczytem — i ten termin jest konkretny.
1 stycznia 2027: co dokładnie wypada tego dnia
Artykuł 16 ustawy z 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2021 poz. 868) nakłada na właściciela lub zarządcę budynku wielolokalowego obowiązek zastąpienia urządzeniami ze zdalnym odczytem tych, które zamontowano przed wejściem tej ustawy w życie i nie mają funkcji zdalnego odczytu. Termin to 1 stycznia 2027 r. Na dzień 23.09.2026 nie znaleźliśmy informacji o jego przesunięciu.
Obowiązek obejmuje trzy rodzaje urządzeń:
- ciepłomierze,
- podzielniki kosztów ogrzewania,
- wodomierze ciepłej wody użytkowej.
Wodomierzy zimnej wody ten obowiązek nie dotyczy. To częste nieporozumienie przy planowaniu wymiany: jeżeli ktoś wycenia wymianę wszystkich wodomierzy w budynku, warto sprawdzić, czy nie liczy również zimnej wody.
Obowiązek warunkowy, a nie bezwzględny
Urządzenia stosuje się wtedy, gdy jest to technicznie wykonalne i opłacalne. Kryteria tej oceny określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 2273). Reguluje ono trzy rzeczy naraz: warunki oceny możliwości i opłacalności, sposób wyboru metody rozliczania kosztów zakupu ciepła oraz zakres informacji, które mają trafić do indywidualnych rozliczeń.
Zgodnie z rozporządzeniem możliwość techniczną ocenia się m.in. względem rodzaju instalacji, a opłacalność — porównując projektowaną oszczędność energii z kosztem zakupu, montażu i eksploatacji urządzeń.
Praktyczny wniosek dla zarządcy: rezygnacja z montażu powinna wynikać z oceny według tych kryteriów, a nie z uznania. Jeżeli w budynku urządzeń nie ma i nie planujecie ich zakładać, warto zachować w dokumentacji taką ocenę. Bez niej trudno wykazać, na jakiej podstawie uznano, że warunek nie jest spełniony.
Metoda rozliczania nie jest dowolna
Metody rozliczania kosztów zakupu ciepła reguluje art. 45a Prawa energetycznego, a warunki wyboru metody — wspomniane rozporządzenie. Wybór metody nie jest więc swobodną decyzją zarządu ani zebrania, tylko powinien opierać się na tych warunkach. To ma znaczenie przy sporach z mieszkańcami: argument „u nas tak zawsze było” nie jest uzasadnieniem metody.
Czego można się spodziewać ze strony URE
Art. 45aa Prawa energetycznego daje Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki wgląd w dokumenty i możliwość żądania dokumentów lub informacji od właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego. W praktyce oznacza to, że ocena możliwości i opłacalności oraz dokumentacja wyboru metody rozliczania mogą zostać sprawdzone.
Art. 56 ust. 1 pkt 6a Prawa energetycznego przewiduje karę pieniężną dla właściciela lub zarządcy, który m.in. narusza obowiązek wyposażenia lokali w urządzenia pomiarowe lub nie stosuje rozliczania według zużycia. Kara wynosi od 1000 do 5000 zł (art. 56 ust. 2g) i nakłada ją Prezes URE decyzją. Czy i jak ten przepis zostanie zastosowany do samego niedotrzymania terminu wymiany na zdalny odczyt, będzie zależało od praktyki URE — na razie nie znamy jej na tyle, żeby to przesądzać.
W mediach pojawiają się przy tym temacie kwoty rzędu 10 000 zł, a nawet wzmianki o areszcie lub ograniczeniu wolności. Nie znaleźliśmy dla nich podstawy w obecnym brzmieniu przepisów o karach za te obowiązki. Jeżeli spotkasz taką informację w ofercie firmy montażowej, poproś o wskazanie konkretnego przepisu.
Trzy rzeczy, które warto powiedzieć mieszkańcom wprost
Wymiana urządzeń zwykle wywołuje pytania i zgłoszenia mieszkańców. Trzy z nich są przewidywalne, więc warto odpowiedzieć na nie z wyprzedzeniem.
| Pytanie mieszkańca | Co odpowiedzieć |
|---|---|
| Czy muszę wymienić wszystkie liczniki? | Obowiązek dotyczy ciepłomierzy, podzielników i wodomierzy ciepłej wody. Wodomierza zimnej wody nie obejmuje. |
| Ile to kosztuje? Czy cena jest ustawowa? | Nie ma ceny ustalonej przepisami. Koszt zależy od oferty wykonawcy i liczby urządzeń w budynku. |
| Czy mogę kupić urządzenie sam? | Najpierw trzeba to uzgodnić z zarządcą. Urządzenie musi współpracować z systemem odczytu i rozliczeń przyjętym dla budynku — samodzielnie kupione może się do tego nie nadawać. |
Prawo energetyczne przewiduje też obowiązek udostępnienia lokalu w celu montażu i odczytu urządzeń. Przy umawianiu wizyt obowiązują te same zasady, które opisujemy w poradniku Brak kontaktu z mieszkańcem lub dostępu do lokalu — udokumentowane próby kontaktu mają tu takie samo znaczenie jak przy awarii.
Jak zaplanować wymianę, żeby zdążyć
Wymiana w całym budynku to kampania, nie pojedyncze zlecenie: trzeba wejść do każdego lokalu, a części mieszkańców nie będzie w domu za pierwszym razem. Zaplanuj co najmniej dwa terminy podstawowe i ścieżkę dla lokali, do których nie udało się wejść.
Zanim zamówisz urządzenia, sprawdź, które z nich faktycznie podlegają wymianie. Obowiązek dotyczy urządzeń bez funkcji zdalnego odczytu. Te, które już ją mają, nie wymagają wymiany z tego powodu — w budynkach po modernizacji instalacji może to być część lokali.
Każdą wizytę i jej wynik prowadź jako sprawę z jednym właścicielem, tak jak opisujemy w poradniku Kilku wykonawców, jedna sprawa. Przy kampanii obejmującej kilkadziesiąt lokali rozproszona odpowiedzialność łatwo prowadzi do tego, że część lokali zostaje pominięta.
Źródła
- Ustawa z 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2021 poz. 868) — art. 16
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 2273)
- Prawo energetyczne — art. 45a, 45aa, 56 (sprawdź aktualny tekst jednolity w ISAP)
Tekst ma charakter informacyjny i nie jest indywidualną poradą prawną. Przed decyzjami dotyczącymi konkretnego budynku sprawdź aktualne brzmienie przywołanych przepisów i skonsultuj sprawę z prawnikiem lub uprawnionym specjalistą.